Fazla mesai, normal maaşın %50 artışlı olarak ödenmesi ile gerçekleştirilir.
Ulusal bayram ve resmi tatillerde çalışıldığında ise her saat için ücretin iki katı ödenmesi gerekir.
Saatlik çalışma ücreti, aylık brüt maaşın 225’e bölünmesiyle hesaplanır.
Örneğin, brüt maaşı 13.500 TL olan bir çalışanın saatlik ücreti 60 TL’dir. Buna göre bir saatlik fazla mesai ücreti 90 TL olur. 20 saatlik fazla mesai çalışması ise toplamda 1.800 TL olarak hesaplanır.
Fazla mesai tutarı, saatlik ücretin 1,5 ile çarpılmasıyla bulunur. 2023 yılı için net asgari ücret 11.402,32 TL, brüt asgari ücret ise 13.414,50 TL olarak belirlenmiştir. Fazla mesai hesaplamasında brüt maaş 225’e bölünerek saatlik ücret bulunur:
13.414,50 TL ÷ 225 = 59,62 TL
Böylece 2023 yılı için asgari ücretli bir çalışanın saatlik brüt ücreti 59,62 TL’dir. Aynı yıl için fazla mesai ücreti ise 89,43 TL olur. Ancak bu tutar sadece asgari ücret için geçerlidir; daha yüksek maaş alan çalışanların fazla mesai ücreti maaşlarıyla orantılı olarak artar.
Pazar ve Hafta Sonu Mesaisi
Hafta sonları ve resmi tatillerde yapılan çalışmalar, normal mesai kapsamı dışında değerlendirilir. Bu nedenle bu günler 270 saatlik fazla mesai sınırına dâhil edilmez. Ancak haftalık toplam çalışma süresi 45 saati aşarsa durum farklıdır ve Pazar günü çalışması 270 saate eklenir. İşveren, hafta sonu çalışan personele mutlaka ek ücret ödemekle yükümlüdür.
Fazla Mesai Hesaplama Yöntemi
Aylık brüt maaş 225’e bölünerek saatlik ücret belirlenir:
Saatlik brüt ücret = Aylık brüt maaş ÷ 225
Elde edilen saatlik ücret 1,5 ile çarpılarak fazla mesai ücreti hesaplanır:
Fazla mesai ücreti = Saatlik brüt ücret × 1,5 × fazla mesai saati
Resmi Tatillerde Mesai
Resmi tatillerde mesai ücreti, iş sözleşmesine bağlı olarak belirlenir. Çoğu durumda, bu günlerde çalışanlar için saatlik ücretin en az %100 artırımlı ödenmesi gerekir.
Örnek olarak, saatlik brüt ücreti 500 TL olan bir çalışan, Cumhuriyet Bayramı veya Kurban Bayramı’nda çalıştığında saatlik ücreti 1.000 TL olur. Günlük ücret üzerinden maaş alan bir çalışanın günlük brüt ücreti 1.000 TL ise resmi tatilde bu tutar 2.000 TL’ye çıkar.
Önemli bir nokta, resmi tatil mesai ücretinin iş sözleşmesi ile belirlenmesidir. Sözleşmede %100’den fazla zam öngörülmüşse çalışan, belirtilen oranda artırılmış ücreti alır.